boekpresentatie | 08.30 uur: Opstand

Dit is de speech die ik hield toen ik op 27 april 2006 in Bitterzoet het eerste exemplaar van 08.30 uur: opstand overhandigde aan Harry Mulisch. Van de zenuwen is me helaas totaal ontschoten wat hij die avond zei.

‘Ik heb mijn boek 35 jaar te laat geschreven.

Daar kwam ik achter toen ik de inleiding van De Verteller las, een boek van Harry Mulisch uit 1971.

Ik citeer: dat (verwijzend naar de constructie van de roman) deed ik omdat deze roman allereerst wil uitdrukken dat ook het menselijk bestaan niet overzichtelijk en begrijpelijk in elkaar zit. Dat kan men natuurlijk doen met een ingewikkeld en onbegrijpelijk verhaal dat eenvoudig verteld wordt; maar de waarheid leek mij meer benaderd met een eenvoudig verhaal dat ingewikkeld en onbegrijpelijk verteld wordt.

Uitdrukken dat het menselijk bestaan niet overzichtelijk en begrijpelijk in elkaar zit, dat was precies wat ik ook wilde.
Ik was alleen te laat…

Op televisie was op dat moment een item over illegale Poolse loodgieters die hier de banen over gingen nemen, over hoogopgeleide Chinezen die de wereld over gingen nemen, over boze moslims die de wereld op gingen blazen.

En opeens bedacht ik: Niet ik ben 35 jaar te laat, maar Harry Mulisch was 35 jaar te vroeg.

In de jaren 70 was de wereld tenslotte nog extreem overzichtelijk en begrijpelijk! Er waren nog maar twee televisienetten! En er was nog niet eens kleur! De wereld was nog zwart-wit.

Nu zijn er honderden netten, duizenden gekleurde meningen, inmiddels is er geen koude oorlog meer, maar een hele hete tegen het terrorisme.

En daarom is de roep om veiligheid, om een herstel van normen en waarden, om het dichtgooien van grenzen groter dan ooit.
Daarom is de populairste minister van dit kabinet een vrouw die te pas en te onpas zegt dat ze vooral duidelijk en recht door zee is
Daarom gaan Franse studenten de straat op voor precarite, vrij vertaald: bestaanszekerheid.

Hoe groter de chaos, hoe groter de behoefte aan houvast. En hoe harder mensen diezelfde chaos ontkennen.

En daarmee is Harry Mulisch 35 jaar na dato actueler dan ooit. Want de wereld is niet overzichtelijk. Dat is ze nooit geweest en dat zal ze ook nooit zijn. En dus is het zinloos om daarnaar te streven.

Dat is wat ik wilde uitdrukken, dat is wat ik in dit boek deed, op mijn eigen manier, misschien te laat, ik denk het niet, het is in ieder geval een eer het aan u te mogen aanbieden.

Want meneer Mulisch, niet alleen vind ik u een fantastisch schrijver, die altijd abstracte ideeën en surreële settings weet om te vormen tot een meeslepen verhaal, u was ook de beste vriend van mijn vader. Zijn aartsvriend zoals u het zelf formuleerde. Hij is er niet meer, u wel en dat u nu naast mij staat en mijn boek aanneemt, maakt voor mij een cirkel rond. Mijn dank is enorm.

In ruil heb ik u een boek te bieden.’

Geef een reactie