leven op je knieën

‘Liever rechtop sterven dan op je knieën leven’, zo noemde Bram Moszkowicz zijn autobiografie. De titel is een citaat uit De Mens in Opstand van Albert Camus, en een geliefde leuze onder verzetsmensen. Maar Moszkowicz heeft duidelijk geen flauw benul wat het betekent. 

Sporttassen vol euro’s werden zijn kantoor binnengedragen, de belastingdienst wist van niets. Witwassen, onethisch handelen, het zijn maar een paar van de beschuldigingen tegen de glamouradvocaat. En hij is lang niet de enige die zich heeft laten corrumperen. Topbestuurders van woningbouwcorporaties en zorginstellingen vallen bij bosjes tegenwoordig. Om maar niet te spreken van prominente VVD-ers – na fraudeofficier Matthieu van S. en oud-gedeputeerde Ton Hooijmaijers wordt nu ook senator en vastgoedmiljonair Jos van Rey verdacht van corruptie. Allemaal gooiden ze hun ambtseed te grabbel om zich uit te leveren aan het grote geld.

Noem het een uitwas van deze tijd. In een wereld waarin beurskoersen en banken het beleid bepalen en alles draait om winst en groei, is hebzucht nu eenmaal de heersende norm.

Maar eigenlijk is het vooral heel zielig. Want als er iemand op zijn knieën leeft, is het de frauderende graaier wel. Zonder enig eergevoel, nooit met een rechte rug of opgeheven hoofd. Als een verslaafde kruipt hij in het rond, op zoek naar een extra euro of wat. Van de gemeenschap heeft hij zich al lang geleden afgekeerd.

In De Mens in Opstand schrijft Camus dat hebzucht in het menselijk hart zit op de plek van de eenzaamheid. Hij schrijft ook dat elke opstand een roep is om verbondenheid. Alleen daarom verheft de opstandige zich, alleen daarom verklaart hij liever staand te sterven dan op zijn knieën verder te leven. Het gaat niet om het eigen ego of de vrijheid om te doen wat je wilt – de inzet is de samenleving als geheel. Het is de verwerping van een wereld van meester en slaaf. Want – ‘Als wij niet zijn, ben ik niet.’

Zelfverrijkende bestuurders, politici en advocaten zullen nooit begrijpen wat daarmee wordt bedoeld. Als makke schapen laven ze zich aan de rui van een corrupt systeem – niet als de meesters, maar als de slaven ervan.

2 Comments

  1. Maurits Nibbering

    Beste Marian Donner,

    Graag spreek ik mijn waardering uit voor uw column ‘Graaien op je knieën’, die vandaag in nrc.next verscheen.
    Het is goed te lezen dat u uw aandacht richt op dit belangrijke citaat van Camus. Ik vind uw eerdere columns, waarin u pleit voor het recht op verzet, ook interessant, ook omdat u belangrijke teksten uit het verleden aanhaalt. U prikkelt de lezer tot (her)lezen en helder denken.

    Vriendelijke groet,

    Maurits Nibbering

  2. marian

    Dank Maurits, dat is heel fijn om te horen!

Geef een reactie