doe weg die krant

Je volgt het nieuws, leest de kranten, kijkt Pauw en Witteman, Pownews en Buitenhof, en nog steeds weet je helemaal niets. Je kent de feiten, veel algemeenheden, maar echt doorgronden doe je ze niet. Omdat je in al die drukte, al dat haastige bijbenen van de tijd, datgene vergat wat inzicht verschaft. Fictie.

Volgens de Italiaanse schrijver en Holocaust-overlevende Primo Levi heeft niemand de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog beter beschreven dan Kafka in Het Proces (een boek uit 1925).

Lenin zag de roman What is to be done van Nikolai Chernychevsky als een grotere inspiratiebron voor zijn socialistische strijd dan Het Kapitaal van Karl Marx.

En toch neemt de populariteit van fictie af. Vooral oudere mensen, zo schijnt het, lezen tegenwoordig het liefst biografieën, geschiedenisboeken en cultuurstudies. Wie op leeftijd raakt (en zeker diegenen met een publieke functie zoals bijvoorbeeld politici) wil de wereld kennelijk niet meer ontdekken, maar voornamelijk nog zijn eigen positie daarin verstevigen. Door op feesten en partijen, in debatten of artikelen, te laten zien hoeveel hij weet. Wanneer nodig wordt er nonchalant een of andere illustere veldmaarschalk geciteerd.

Kennis is macht en daarbij helpen de feiten van non-fictie (of die van Wikipedia, dat kan natuurlijk ook). Maar fictie dwingt je om de wereld door de ogen van een ander te zien. Fictie spreekt de verbeelding aan. Vergroot je inlevingsvermogen, brengt nuances aan, vermindert het aangeboren narcisme. Via fictie ontstijg je jezelf.

Naar alle waarschijnlijkheid presenteert het kabinet deze week haar bezuinigingsplannen. Het wordt een tijd van veel gekrakeel – gedoogpartners, oppositieleden en opiniemakers zullen over elkaar heen buitelen met aannames, verdachtmakingen en overdrijvingen.

De perfecte tijd dus voor een roman. Vergeet het CPB rapport, Michel Houellebecq en Brett Easton Ellis laten echt zien wat een doorgeslagen kapitalisme met de mens doet. Of lees Bonfire of the vanities van Tom Wolfe, voor de politieke processen achter al die aannames, verdachtmakingen en overdrijvingen. Of neem een film, dat kan ook! Ikiru van Akira Kurosawa bijvoorbeeld, nooit werd de verpletterende kracht van de bureaucratie beter verbeeld dan hier.

Geen column, essay of analyse die daar de komende tijd qua inzicht tegenop kan!

Hier een eerste voorbeeld, fictie vs de werkelijkheid: ronde 1

2 Comments

  1. Jan

    Deze vat ik niet helemaal Marian:

    “Volgens de Italiaanse schrijver en Holocaust-overlevende Primo Levi heeft niemand de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog beter beschreven dan Kafka in Het Proces (een boek uit 1925)”

    Hoe kan in 1925 in een boek over WO2 worden geschreven? Of is dit juist ironie?

  2. marian

    Nee, dat is zeker geen ironie! Alleen gaat het natuurlijk niet letterlijk over WO2. In Het Proces wordt K. veroordeeld voor iets, maar hij weet niet voor wat. Primo Levi herkende zichzelf daarin, en het lot van alle Joden in WO2. Het is dus een metafoor, 1 die voor Levi meer zeggingskracht had dan een letterlijke beschrijving.

Geef een reactie